Gospodarka folwarczno-pańszczyźniana

1. Zadaj pytanie
2. Odpowiedz
3. Dowiedz sie więcej

Polecane pytania


Dodaj swoje zadanie domowe za darmo

Gospodarka folwarczno-pańszczyźniana...
Napisano 21-04-2005 18:23
Gospodarka folwarczno-pańszczyzniana i reforma w Polsce.
1.Rozwój folwarku pańszczynianego
2.Ustawodactwo antychłopskie
3.Rozwój gospodarczy kraju
1...
Napisano 20-06-2019 17:48:05
, przez zadane
Sprobuj na http://dojrzewamy.pl. Pisza ponad 2000 odpowiedzi dziennie!
1...
Napisano 15-05-2005 18:46
, przez mysia147
1.
Folwark pańszczyźniany to wielkie gospodarstwo rolne (szlacheckie) oparte na pańszcyźnianej pracy chłopa, przymusowej i bezpłatnej nastawionej na eksport. Rozwój folwarku pańszcyźnianego w Polsce był uwarunkowany czynnikami wewnętrznymi i zewnętrznymi. Geneza folwarku pańszcyźnianego w Polsce wiązała się z zakończeniem wojny trzynastoletniej z Krzyżakami (II Pokój Toruński-1466r.), kiedy między innymi Polska odzyskała Pomorze Gdańskie, tym samym uzyskując dostęp do Bałtyku i możliwość handlu. Wiąże się także ze skutkami odkryć geograficznych, to znaczy głównie z dualizmem w rozwoju ekonomicznym Europy. Polska tym samym znalazła się, jak inne kraje leżące na wschód od Łaby, w grupie państw, które wkroczyły na drogę refeudalizacji.

W Polsce na przełomie XV/XVIw. rozwinęły się dwa modele folwarków pańszczyźnianych. Jeden związany był z rynkiem bałtyckim, rozwijał się wzdłuż spławnych rzek, tam gdzie istniała możliwość dogodnego transportu do Gdańska. Opłacalność dowozu do miejsc spławnych ustalano na 40-50km. Drugi model folwarku pańszczyźnianego był związany przede wszystkim z rynkiem wewnętrznym, jego rozwój był uwarunkowany przez rozwijanie się miast, które zgłaszały zapotrzebowanie na produkty do spożycie lub surowce.

Rozwój gospodarki folwarcznej sciśle wiązał się z polityką antychłopską i antymieszczńską szlachty. Najpierw szlachta próbowała stosować rugi chłospskie, czyli usuwać chłopa z lepszych terenów na gorsze. Większa szlachta starała się o nowe liczne przywileje. Już 1423r. uzyskała przywilej warcki, który mówił o możliwości wykupywania przez szlachtę gospodarstw sołtysich. W 1496 został ogłoszony przywilej piotrkowski, który stwierdzał że tylko jeden chłop w ciągu roku mógł opuścić wieś, i tylko jedno dziecko z rodziny chłopskiej mogło szukać zawodu poza wsią. Na taką sytuację musiał zgodzić się pan (poprzez przywilej piotrkowski chłop był przywiązany do pana i do ziemi). W 1520r. Sejm podjął uchwałę, która mówiła o obowiązku pańszczyzny dla chłopa w wymiarze jednego dnia w tygodniu(pańszcyzna została usankcjonowana prawnie). Kolejnym faktem, który pogłębił trudne położenie chłopstwa był rozwój tzw.sądownictwa patrymonialnego (dominialnego). Jedynym sędziom życia i śmierci chłopa był szlachcic. W praktyce takie sądownictwo uniemożliwiało odwoływanie się chłopa od wyroków pańskich do władz państwowych.
[b:1487430bc9]Folwark[/b:1487430bc9] to ...
Napisano 15-05-2005 18:55
Folwark to wielkie gospodarstwo rolne, lub rolno-hodowlane funkcjonujące od XIV wieku, nastawione na masową produkcję przeznaczoną na zbyt. Pierwsze folwarki powstawały w dobrach kościelnych i klasztornych, także gospodarstwa sołtysie miały zbliżony do folwarków charakter.

Na dynamiczny rozwój folwarków miało wpływ rosnące zapotrzebowanie na zboże na ziemiach polskich i w Europie zachodniej. Do pracy w folwarkach potrzebna była siła robocza, którą stanowili chłopi. W XV wieku doszło do zmiany charakteru renty feudalnej. Zamiast naturalno-czynszowej (danina i czynsz), zaczęła przeważać odrobkowa (pańszczyzna).

Należące do feudała gospodarstwo, posługiwało się głównie darmową, przymusową pracą chłopa pańszczyźnianego. Statuty piotrkowskie i toruńskie doprowadziły do zwiększenia wyzysku chłopstwa, co z biegiem czasu zaczęło wywierać negatywny wpływ. Na przełomie XVII i XVIII wieku doszło do kryzysku gospodarki folwarcznej, wywołanej spadkiem cen na produkty rolnicze. Nie udało się go właściwie przezwyciężyć mimo powiększania areału gospodarstw i wymiaru pańszczyzny.

Do końca XVIII wieku folwarki były podstawą znaczenia gospodarczego i politycznego szlachty. Z uwłaszczeniem chłopów miejsce folwarku pańszczyźnianego zajął folwark oparty o najemną siłę roboczą.

W Polsce kres gospodarce folwarcznej położył dekret PKWN z 6 września 1944 o Reformie rolnej. Po II wojnie światowej, gospodarstwa folwarczne zostały rozparcelowane, lub utworzono z nich Państwowe Gospodarstwa Rolne.
pytanie:
odpowiedź:


load_avg: 0.59